Intercambio lingüístico cultural Nigrán-Madrid

Este curso fixemos un intercambio lingüístico cultural entre o alumnado de galego da ESA das “Escolas Proval” de Nigrán e nós, o alumnado de galego do Espazo das Linguas Ibéricas de Madrid.

 

Comezamos con cartas manuscritas, seguimos con correos electrónicos, mensaxes…

 

e agora a profesora de Nigrán -Irene Álvarez López- e o seu alumnado agasállanos cun blogue de aula: FALAR GALEGO. Nel comezaron a publicar traballos para amosarnos un pouco a vila de Nigrán e darnos a coñecer a súa vida fóra do instituto: O mundo dos percebeiros, as súas praias…

Tamén falan do noso intercambio no Blogue de Normalización Lingüística do Centro de Nigrán: E.D.L. CHAFARÍS

Nós tamén queremos darlles a coñecer a cidade na que vivimos, polo que creamos unha nova lapela neste blogue: COÑECEMOS MADRID. Nesta nova páxina o noso alumnado fai un percorrido polos museos da capital, os parques, os bares de copas, restaurantes… cóntanos a súa historia. E non só Madrid, tamén arredores!

Se queredes dar unha volta polos sitios madrileños con pegada galega, podedes abrir a lapela VISITAMOS

A Terra. Metro Arganzuela-Planetario

Fotos: Came Lamela

Mirade e lede! E tamén podedes comentar ou pedirnos máis información. E cando veñades, visitaremos a cidade xunt@s!

 

Primavera, poesía

HOXE CHEGOU

Hoxe o Mundo espreguízase do longo inverno,
florece na rúa a risa dos nenos,
hoxe o peito dos mozos énchese de latexos desacougantes
contemplando os corpos xeitosos das rapazas,
hoxe as mozas pasan coa lixeireza despreocupada do reiseñor
que na beira da miña xanela,
de xeito infalible antes do abrente, espértame.
Hoxe os vellos saen á beirarrúa para quentarse coa raiola  nova,
as nais cantan e tenden a roupa fragrante ao sol,
Hoxe os homes remangan a camisa e apertan os seus fillos.
Xa desaparecen gravatas, xa caen medias,
xa xorden colos, brazos e pernas,
amósanse tornecelos e xeonllos.
Xa as linguas se alongan despreocupadamente
facendo poesía con descaro.

HOXE O MUNDO  É POESÍA
porque xa, hoxe, inconsciente, doce e alegre,
chegou a Primavera.

21 de Marzo de 2003
Elena Urraca Villalva Quintana (Celga3)

 

 

Da noite o marqués

O teu andar fina estampa,
a túa mirada a do demo,
do po branco era o brillo,
do negro fume o cheiro.

Viña eu do silencio,
de ver sempre o mesmo ceo,
afoguei o medo no mar
violento dos teus desexos.

Saín co corpo malferido,
a inxenuidade baleira,
atrás quedaba o demo
debuxándome na area.

                                  Beatriz Doldán Varela (Celga1)

 

A Rapa das Bestas en Sabucedo

A Rapa das Bestas é unha festa galega declarada en 2007 de Interese Turístico Internacional. Celébrase a primeira fin de semana do mes de xullo en Sabucedo, concello da Estrada, e a ela asisten moitísimas persoas achegadas de moi diversos lugares, pois esta festa transcendeu máis alá das fronteiras de Galicia e de España. O rito da Rapa das Bestas consiste en marcar e “rapar” as crinas dos cabalos.

Hai outros lugares en Galicia onde se celebran rapa das bestas pero fanas doutro xeito; nesta da que vos falo a diferenza é que para raparen os cabalos non se usa ningún aparello, só é a loita entre a forza do home e a besta, por iso aos participantes chámanselles aloitadores; é unha loita corpo a corpo, nun ritual que se fai dende hai séculos, xa no século XVIII se ten novas de que se rapaban os cabalos, e vai pasando de xeración en xeración. Este rito, ao ser realizado por mozos novos, ás veces, tamén se adoita relacionalo co paso da infancia á puberdade. As mulleres, ata hai pouco, tiñan un papel secundario na rapa, pero hoxe algunhas mozas atrévense a loitar no curro. No ano 1936, por mor da Guerra Civil, foron as mulleres, axudadas polos nenos e os vellos, quen fixeran a rapa.

A Festa dura dende o sábado ao amencer ata o luns á tardiña. Durante este tempo fanse tres rapas, unha o sábado, unha o domingo e outra o luns. Durante o tempo que non ocorren as rapas, hai moitos postos onde comer, beber e gozar dos mellores produtos da terra, (polbo, empanadas, rosquillas, etc.),  da súa música e da súa hospitalidade.

O sábado, a iso das 6:30 h. da mañá, celébrase unha misa para pedirlle a San Lourenzo que non ocorra ningún accidente nin desgraza durante a Rapa; despois os mozos, veciños e demais participantes soben ao monte a buscar os cabalos para levalos ata o curro, que é o recinto onde se procede á rapa. A este movemento chámase a baixa, na que participan os mozos, habitantes da zona e visitantes, xa que esta Festa chega a acadar ata 20.000 visitantes. Os cabalos están no monte soltos todo o ano, e ao curro só se levan os do Santo pois os particulares rápanos nos seus curramentos.

Ao redor da festa, como xa dixen, hai unha serie de actos complementarios como poden ser exposicións de cadros e fotos de festas anteriores, o festival Sons da Rapa, con actuacións de grupos folk na carballeira do Campo do Medio (Linho do Cuco, O tear da Llerena, Le Punk e Viñalar Fantstic Band), distintas actuacións de grupos musicais, etc.

O luns pola mañá, ten lugar a derradeira rapa na que se marcan os cabalos e despois sóltanse de novo ao monte.

Para pasar  toda a fin de semana, hai aloxamentos nas aldeas ou vilas preto de Sabucedo, como poden ser A Estrada, Cerdedo, Forcarei, Soutelo de Montes e algunhas casas rurais tan características do turismo rural galego.

Velaquí a páxina oficial con toda a información http://www.rapadasbestas.es/

Marisa Cosano

Curso Lingua e Cultura, 2011-12

Os Maios

OS MAIOS EN OURENSE

“A Festa dos maios é a festa da primaveira, ben sexa da súa chegada, ben do seu trunfo. Siñifica o reverdecer das prantas o comezo do ano agrícola, a ledicia de ver erguerse o sol por riba do hourizonte e coller altura e forza” (Vicente Risco)

Os estudosos non están de acordo na súa orixe, aínda que todos coinciden en que é una festa ancestral. Uns din que comeza na prehistoria como culto agrario, outros que as orixes están na civilización fenicia e grega e que os celtas asimilaron eses costumes. O certo é que ten relación co mundo agrícola.

Na prehistoria naceu o culto a “deidades” cando os primeiros homes se preguntaban sobre esa forza renovadora que cada ano, tras a época das chuvias e o frío, facía brotar a semente e revestía os campos de variadas cores.

Os gregos crean un mito para explicar o cambio estacional: “Perséfone, filla da deusa da fertilidade da terra, foi raptada polo señor do escuro e friorento mundo subterráneo Hades, e cando volve á terra despois do inverno, que pasa co seu esposo, a súa nai recíbea cunha explosión de ledos verdes e flores multicolores”.  As mulleres celebraban esta eclosión primaveral coas festas mistéricas, de carácter secreto e prohibidas ós homes, dedicadas á deusa dos cereais.

Os romanos festexaban a Maia, nai do nome do mes (que desde os romanos está no calendario dos pobos conquistados por eles) durante o que se purificaban os campos coa realización de sacrificios de animais. Os cristiáns adaptarán, en grande medida, estas festividades no seu santoral transformando o nome, pero non os contidos.

Era unha festa pagá, un cántico ó mes de maio, na que as persoas adoraban a natureza coa celebración da chegada do bo tempo e así promover unha boa colleita. Co tempo a igrexa tratou de cristianizala e comezouse a pór cruces no alto dos maios.

A festa consiste en realizar diversas representacións ó redor dunha árbore ou escultura, chamada maio; isto é coñecido como os maios figurados. Consisten nunha figura en forma de cono no modelo máis tradicional, ou de calquera outra forma (maios artísticos).  Os maios figurados consisten nunha armazón ou esqueleto de paus ou táboas de forma cónica ou piramidal, recuberto de tea metálica ou estopa, que se cobre de mofo herba. A armazón constrúese sobre unha plataforma que, a modo de padiola, permite transportalo polas rúas do lugar. Sobre esta estrutura debúxanse distintos motivos con flores, follas, fiúnchos, fentos, froitos ou ovos como materiais máis habituais. O cumio remátase cunha cruz. Hoxe a imaxinación popular tamén constrúe maios coas figuras máis variadas: pontes, hórreos, cruceiros, casas, animais, figuras humanas, etc.
Grupos de xente cantan coplas populares (que tamén reciben a denominación de maios) ás veces dialogadas, mentres camiñan arredor da escultura, acompañados da percusión de dous paus.

Vén celebrándose habitualmente os primeiros días de maio, se ben en Ourense faise o día 3, día da Santa Cruz, que na tradición cristiá representa a árbore da que nos veñen a vida, a saúde e a resurrección. Dende o 4 de outubro de 2001 foi declarada polo Consello da Xunta de Galicia Festa de Galicia de Interese Turístico na provincia de Ourense.


 

En Ourense, na rúa do Paseo e na Alameda, agóchanse os maios que preparan os días anteriores os distintos barrios, asociacións, nenos das escolas e institutos da cidade.

É costume facer competicións, premiando as mellores esculturas e as mellores cantigas.
A festa remata queimando ou afogando o maio. En Ourense acaba afogado no río Miño.

Teresa Lorenzo (Lingua e Cultura)

Documental sobre os Maios

“Ahí vén o maio” interpretado por Pilocha:

Se preferides a versión de Luis Emilio Batallán premede aquí.

Agora podedes ler o poema “O Maio” de Manuel Curros Enríquez